Aynı Yanlışları Tekrar Eden Zihni Fark Etmek İçin 9 Mini Soru

Tekrar eden yer, çoğu zaman “deneyimsizlik” değil

Belirli bir duruma her girdiğinizde aynı tepkiyi vermek, bir şeyi yanlış yaptığınız anlamına gelmeyebilir. Bazen zihniniz, tanıdık hissettirdiği için eski yolu seçer. Bu mini sorular, fark etmeyi kolaylaştırmak için tasarlandı.

Hedef “doğru”yu bulmak değil; döngünün nerede başladığını yakalamak. Sorulara cevap verdikçe, hangi düşünce türlerinin sizi en çok yönlendirdiğini daha net görebilirsiniz.

Testi denemeden önce küçük bir not

Cevaplarınızı yazarken kendinizi yargılamak yerine dürüst olun. “Ben böyle değilim” refleksi gelirse durun ve o anın içeriğine bakın. Bu çalışma terapi yerine geçmez; yalnızca kişisel farkındalık için bir araçtır.

Eğer bazı cevaplar yoğun kaygı ya da uzun süreli sıkışma hissi yaratırsa, güvendiğiniz bir uzmandan destek almak her zaman daha iyi bir adımdır.

9 mini soru: Döngünün kapısını aralayın

1) Aynı senaryoya girerken ilk beliren duygu ne oluyor?

Öfke, kaygı, utanma, isteksizlik… İlk duygu çoğu zaman davranıştan önce gelir. “Ben karar veriyorum” sanırken aslında duygu seçimi erkenden yapıyor olabilir.

2) Bu duygu geldiğinde aklınızdan geçen ilk cümle nedir?

Genelde kısa ve net olur: “Yine beceremeyeceğim”, “Şimdi yanlış yaparsam…” gibi. Bu cümleyi yakalamak, otomatik düşünceyi görünür kılar.

3) Sonuç nasıl olursa daha çok rahat edersiniz: kontrol mü belirsizlik mi?

Bazı zihinler belirsizliğe tahammül edemez. Bu yüzden kontrol kurmaya çalışır ya da her şeyi önceden planlar. Başka bir zaman ise belirsizlik daha çekici gelir; erteleme ya da kaçınma başlar.

4) “Kurtarma” davranışı size tanıdık geliyor mu?

Birinin işini üstlenmek, hemen çözüm üretmek ya da sürekli yetişmek… Bunlar sevgiyle karışabilir. Ama bazen sınırları daraltıp sizi aynı yere geri götüren alışkanlık haline gelir.

5) Aynı sorunu yaşadığınızda, sizce en çok neyi kaybetmekten korkuyorsunuz?

Onay, güven, saygı, özgürlük, rahatlık… Korku bazen “yanlış yapma” gibi görünür, ama kök neden genelde daha derindir. Kök korkuyu bulmak, döngünün merkezini bulmaya yardımcı olur.

6) Son kez “keşke” dediğiniz an neydi ve orada hangi isteği bastırdınız?

Keşke cümlesi sadece geçmişi değil, bastırılan ihtiyacı da gösterir. “İstememeliydim” demek, aslında bir ihtiyacın sesini kısmaya çalışmak olabilir.

7) Bu döngü size ne kazandırıyor; bedeli ne?

Tanıdık bir tepki, her zaman sadece zarar getirmez. Örneğin erteleme, kısa vadede kaygıyı düşürür. Bedeli ise uzun vadede daha büyük bir stres olur. Kazanç-bedel farkı döngüyü çözmede anahtar olur.

8) Aynı yerde durduğunuzda, ortamdan çok siz neyin değişmesini bekliyorsunuz?

“Onun değişmesi gerek” düşüncesi sık görünür. Oysa değişim beklemek yerine, kendi tarafınızda küçük bir alan açmak çoğu zaman daha gerçekçi olur. Sizin değiştirebildiğiniz şeyler neler?

9) Şu anki adımınız, sizi gelecekteki aynı anıya mı taşıyor?

Bir adımın sonucu bazen hemen görünmez. Yine de “bu davranış beni nereye götürüyor?” sorusu, aynı yanlışın tekrarlanmasını geciktirir. Yeni bir yol için küçük bir gecikme bile yeter.

Cevaplarınızdan bir sonraki adımı nasıl çıkarırsınız?

Dokuz sorudan sonra tek bir tema seçin. Örneğin duygu ilk tetikleyici olabilir ya da “kontrol ihtiyacı” döngüyü besliyor olabilir. Tema netleşince, aynı senaryoda bir sonraki davranışınızı değiştirmek daha kolaylaşır.

Bir cümlelik deneme yapın: “Bir dahaki sefere ilk duygu geldiğinde, aklımdaki ilk cümleyi fark edeceğim ve durup nefes alacağım.” İdeali aramak yerine uygulanabilir bir mikro hamle hedefleyin.

Uyarı: Bu test, kendi iç dünyanızı gözlemlemek için. Yargılamak için değil; döngüyü yumuşatmak için kullanın.